Noord-Korea met kind deel 1: China, Noord-Korea en de Mass Games

Reisperiode: 13 juli t/m 18 augustus 2019
Jouw Transsiberië reiziger: Johan, Leen en zoon Jasper (4 jaar)
Vakantiebestemming: Transmongolië Express met Noord-Korea
Bouwstenen: Moskou, Gouden Ring, Perm, Yekaterinburg, Krasnoyarsk, Baikalmeer, Centraal Mongolië (op maat), Oostelijke Gobiwoestijn, Datong, Beijing & Noord-Korea
Reisduur: 37 dagen


Dit is ons reisverhaal..

Een verhaal doorspekt met feiten, ervaringen maar ook met tips.

Tips voor een goed restaurant of voor activiteiten (met jonge kinderen).

Blijft een feit dat dit ons verhaal is, subjectief en zeker geen volledige ‘waarheid’. Maar misschien wel leuk om te lezen voor reizigers die deze reis ook maakten of graag willen maken.

Wie overweegt om deze reis te maken, heeft veel vragen. Die hadden wij ook.

Op praktische vragen zoals: Wat kost het eten? Wat kost een bezoek aan een museum? Hoeveel geld moet ik afhalen en waar? Hoe verlopen de grensformaliteiten? Daar vind je in dit reisverhaal een antwoord op.

Enjoy!! Dat deden wij ook.”

Dit is het derde deel van het reisverslag van Leen, Johan en Jasper. In dit deel lees je hoe zij het ervaarden om met hun kind door China te reizen en de Mass Games in Noord-Korea bij te wonen. Het eerste deel over hun reis door Rusland lees je hier, en het tweede deel over Mongolië lees je hier.

Grensovergang Mongolië – China: een lange nacht

De trein dus… het is al meteen een kennismaking met China. Waren in Rusland de treinstellen oud maar schoon en in Mongolië stokoud en brandschoon, in China zijn ze nieuw. We wachten aan het treinstel. De beambte neemt de tickets aan en zonder een woord te zeggen, loopt hij ermee weg. Daar staan we dan. Vijf minuten later komt hij weer terug en blijkt alles in orde.

Om 19 uur beginnen de douaneformaliteiten. De trein staat zo een 100 minuten stil. De paspoorten worden opgehaald. Vervolgens komen ze vragen hoeveel stuks bagage we bij ons hebben en wat erin zit. ‘3 suitcases and 3 times hand luggage’. Tja wat zit erin? De gewone reizigersspullen eigenlijk. ‘Clothes, toys, …’. Vervolgens komen de paspoorten terug en dat was het dan aan deze kant van de grens. Wat dan volgt is een stuk niemandsland.

Eerste stop China, paspoortcontrole en wachten in stijl

Om 21 uur stopt de trein aan de Chinese kant van de grens en net als met het aanvragen van de visa, duurt dit het langst. Iedereen moet de trein verlaten inclusief de bagage. We zeulen onze bagage uit de trein en wandelen in het donker naar het grote gebouw aan het perron. Eenmaal op het perron is foto’s maken verboden. In het gebouw volgt er eerst het invullen van een arrival card en een ‘goods to decare’ formulier. Ook dat nog.

Dan volgt de immigratiezone: opnieuw een paspoortcontrole met vingerafdrukken-afname en bagage check. Vervolgens zitten we in een wachtruimte. Het kon wel een hotellobby of een mausoleum zijn. Marmer op de vloeren en de muren. Kroonluchters aan het plafond.

De laatste inkopen

Gelukkig is er ook een winkeltje, als je tenminste de Chinese munt bij je hebt. Het Mongoolse geld is hier niets waard en we zijn blij dat we het gewisseld hebben. Dat heeft blijkbaar lang niet iedereen gedaan.We kopen water, cola, een banaan, druiven en voor elk van ons: een ijsje. Naast ons zit een Nederlands gezin: man, vrouw en 2 kinderen. Zij hebben helaas geen geld gewisseld. Johan en ik kijken elkaar aan: zullen we hen helpen? Ik ga met de man naar het winkeltje. Hij koopt wat ze nodig hebben, ik betaal. Nadien rekenen we het om naar euro’s en betaald hij me met euro’s terug. Iedereen blij…

Snelheidstrein China

Weer terug in China

Het is half 2 ’s nachts als we eindelijk de trein weer in mogen. Van de wissel van het onderstel, hebben we helaas niets gezien. Groot en klein staat in het donker te wachten tot de deuren van het gebouw aan de perronzijde weer opengaan. We slepen onze koffers terug naar de trein en stappen in. In de trein stinkt het naar sigarettenrook. Zucht, we zijn weer in China. Niet te geloven. De treinbeambten voeren niets uit. Ze zitten alleen maar op hun telefoon te kijken en te roken in de ruimte tussen de treinstellen. Dat mag namelijk in China en gek genoeg is het vooral het treinpersoneel dat dit doet. Bovendien zijn ze te lui om de deuren dicht te doen, waardoor de rook de coupés in waait. Een beetje gewichtig heen en weer lopen. Dat kunnen ze ook wel maar het treinstel schoonhouden: ho maar. Nee dat doen ze niet.

Datong: een wereldwonder, luxe en te weinig tijd

Dat we weer in China zijn is ook duidelijk te merken aan de hoeveelheid ordehandhavers in het station. We zien er al 8 vóór we het station van Jining Jan hebben verlaten. Buiten aan het station staat er een taxichauffeur op ons te wachten en dat is maar goed ook.

Van alle kanten worden we aangesproken en het is hier een drukte van jewelste. Als je er achteraf over nadenkt is het eigenlijk raar. Er staat een kerel met een bordje. Op dat bordje staan onze namen maar hij spreekt verder geen woord Engels. Hij gebaart ons, hem te volgen en dat doen we ook. We laden onze bagage in, en stappen in zijn busje zonder dat we een woord wisselen. Jasper jengelt, hij is moe. Ook voor hem was het een lange nacht.

Een kort nachtje

De meeste toeristen reizen rechtstreeks naar Beijing waar ze rond 16 uur aankomen. Daardoor hebben ze genoeg tijd om te slapen en te rusten na de gebroken nacht. Wij daarentegen, moeten de trein al om 6u30 verlaten, na zo’n 4 uur slapen dus. Misschien hadden we een extra rustdag moeten inlassen? Dat bedenken we ons ook als we, laat op de avond, inchecken in het hotel.

Eenmaal in Datong halen we Dana op. Zij is onze gids van vandaag. ‘Do you want breakfast?’ vraagt ze ons. Ja, dat willen we wel. We rijden naar een noodles tent. Je kan kiezen: rundsvlees, kip of vegetarisch. De 2 kommen noodles kosten samen 24 yuan of omgerekend zo’n €3 euro. Jasper en ik delen een bord en eten het helemaal leeg. Johan geeft er na een half bord de brui aan, hij had meer zin in koffie met een broodje of croissant.

Yunggang: grotten mét boeddhistische kunst

Dana neemt ons mee naar de Yunggang grotten. Het is één van China’s beste voorbeelden van boeddhistische kunst. Alles bij elkaar zijn er ongeveer 51 000 beelden in de grotten. Het duurde 60 jaar alvorens ze klaar waren. Dana, onze gids, is heel aardig maar haar verhalen zijn nogal langdradig en het is soms moeilijk om haar Chinees-Engels te verstaan.

Wij nemen een busje om het domein te bezoeken. Dat is met Jasper wel handig. Lunchen doen we in de stad. Dana bestelt voor ons, enkel aan Jasper vraagt ze wel wat hij wilt eten. Hij wilt altijd frietjes. Johan kijkt jaloers naar de goudgele frietjes die ze Jasper voorschotelen. De buckweath thee vind ik wel lekker. Dana zit aan een andere tafel om te eten. Zij eet ’s ochtends en ’s middags vertelt ze. ’s Avonds eet ze niet. Naast haar werk als gids werkt ze ook voor de televisie. Ze laat ons foto’s kijken. Zo werpen we ook in blik in haar leven.

Grotten

Het hoogtepunt van Datong: Het hangende klooster

‘Willen jullie het Hangend Klooster nog bezoeken?’ vraagt Dana. We kijken elkaar aan. Horen we niet goed? De grotten waren mooi, maar de reden dat we Datong bezoeken, ís het Hangend Klooster. Het Hangend klooster was ’s ochtends gesloten vanwege de regen maar het is deze namiddag wel geopend volgens Dana. Het is nog anderhalf uur rijden. Dat maakt voor ons niets uit.

We gaan op weg en vallen al snel in slaap. Als we weer wakker worden, is het landschap behoorlijk veranderd. Bergen en dalen wisselen elkaar af met grillige rotspartijen. Het is een prachtige omgeving. Om 16 uur komen we aan bij het Hangend Klooster. We gaan snel naar het toilet en dan sluiten we aan in de rij want om 17 uur sluit de kassa.

Xuankong Si Tempel

De Xuankong Si Tempel, beter bekend als The Hanging Monastery is een houten tempelcomplex tegen de heilige berg Mount Hengshan aangelegen/gebouwd. Het werd gebouwd in de periode van de Noordelijke Wei Dynastie (ergens tussen de 4e en 6e eeuw n. Chr.). De Boeddhistische tempel ‘hangt’ op zo’n 75 meter hoogte. Het complex is dus al ongeveer 1500 jaar oud!

Omdat het verscholen ligt tegen de bergwand, is het beschermd tegen weersinvloeden. Er gaan geruchten dat men het klooster wilt sluiten voor bezoekers. We zijn dus blij dat we dit nog kunnen bezoeken. De rij is erg lang maar ze gaat stapvoets vooruit. Bovendien is het er eenrichtingsverkeer waardoor het er wel druk is, maar het er ordelijk verloopt: zonder drummen en dringen. Het klooster is niet groot, het is de bijzondere locatie die dit tot een onvergetelijke excursie maakt. We nemen de tijd om dit te bezoeken en om foto’s te maken.

Het hangende klooster

Uitrusten in hotel mét zwembad!

Dan is het toch echt tijd om naar het hotel te gaan. Het hotel is één van de weinige hotels op onze reis met een zwembad. We checken zo snel mogelijk in en brengen de koffers naar de kamer. Die kamer is ook een verrassing: ze is super de luxe. Twee grote, zachte tweepersoons bedden, een badkamer met bad en aparte douche, een glazen wand tussen de kamer en de badkamer. Hier willen we eigenlijk wel een dag langer blijven want het hotel heeft een zwembad en we hebben de stad Datong niet bezocht. Jammer maar helaas: morgen gaat de reis weer verder. Aan iedereen die deze reis wil ondernemen: neem Datong op in je reisschema! 

We gaan nog een uurtje zwemmen. Er is een rond bubbelbad en het water is heerlijk warm. We gooien met een balletje. Al snel komt er een jongen meespelen en even later komt ook zijn vader erbij. Met zijn allen hebben we reuze pret ook al spreken we niet dezelfde taal.

Op naar de volgende bestemming

De volgende ochtend wacht er ons nog een verrassing: een ‘jura’ koffiemachine. We genieten van de lekkere, verse koffie. Om 11 uur komen ze ons ophalen en om 11u30 zijn we al aan het station. We hebben dus nog een zee van tijd. De trein vertrekt immers pas om 13 uur. We zoeken naar K618 tussen de Chinese tekens en gaan naar wachtruimte 2.

Daar begint Jasper te voetballen met de andere kindjes. Er staan massagestoelen: 40 minuten voor 40 yuan. Ik neem plaats en val bijna in slaap. Onze trein is duidelijk een lokale trein, net zo modern maar zonder andere toeristen.

Beijing, de hutongwijk: een volksbuurt in een wereldstad

Half acht ’s avonds: we zijn er. Het station van deze wereldstad is gigantisch. Geen wonder dat we de chauffeur niet kunnen vinden. De bedompte warmte stroomt ons tegemoet. Wat een mensenmassa in dit station! Waar is nu die chauffeur? We vinden hem niet aan South Square en ook niet aan North Square. Wat nu? We gaan naar het politiebureau. Ik maak de agent duidelijk dat ik wil bellen. Hij kijkt naar ons: een man, een vrouw, een jong kind. Duidelijk toeristen, bepakt en bezakt met 3 koffers en 3 stuks handbagage.

Op zoek naar de chauffeur

Hij heeft vast medelijden met ons, en gebaart me hem te volgen. Ik bel het mobiele nummer van Aiko, onze contactpersoon. Een boodschap ‘bel dit nummer opnieuw zonder de eerste 0.’ Dat doe ik maar dan krijg ik de voicemail. Vervolgens probeer ik het telefoonnummer van het kantoor maar ook daar neemt niemand de telefoon op. Ik bel nog één keer naar het mobiele nummer. Nu neemt Aiko wel op. ‘De driver is er echt’ volgens hem.

Ik geef de telefoon aan de agent op vraag van Aiko. Zo komt Aiko te weten waar we precies staan en kan hij de chauffeur inlichten.We hangen op maar zijn niet veel wijzer. Komt de chauffeur onze kant op en moeten we hier blijven? Ik stel voor dat Johan met Jasper en de koffers bij het politiekantoor wacht. Ik ga opnieuw op zoek.

Overnachten in een prachtig hemelbed

Ons hotel is een Courtyard Guesthouse in de hutongwijk. De kamers liggen aan een binnenplein. De kamer is mooi, met zorg voor detail ingericht met een prima douche en typische meubels met veel uitsnijwerk. Johan en ik slapen in een prachtig hemelbed. We hebben honger en het is al bijna 22 uur als we eindelijk ingecheckt zijn.

We wandelen de wijk uit. De huizen hebben hier blijkbaar geen toilet. Je kunt duidelijk ruiken waar de openbare toiletten zich bevinden. Dit is nog een echte volkswijk. We slaan af, aan de eerste verlichte zijstraat die we tegenkomen. We komen bij een BBQ restaurant. Ze komen naar ons toe en maken ons duidelijk dat ze gesloten zijn. Zucht, ook dat nog.

‘Please, the baby is hungry’ probeer ik. ‘Vooruit dan maar, maar enkel een rijstgerecht’ beslissen ze. Dit is niet het moment om kieskeurig te zijn, we gaan akkoord. Het smaakt prima en we beslissen om hier morgen terug te komen. Niet alleen als dank maar ook omdat je hier kunt BBQ’ en. Van fooi willen ze niet weten, een knipoog van Jasper daarentegen, dat vinden ze geweldig. Het lijkt wel of hier weinig toeristen komen. We gaan terug naar het hotel.

Een van de zeven wereldwonderen: De Chinese muur

De dag erop staan we om 7 uur op. Het ontbijt is in de openlucht, in een soort buitenkeuken. Voor de veiligheid houden we het bij onze eigen oploskoffie en crackers met speculoospasta. Hetzelfde ontbijt als ik in de trein steeds maak. Om 8 uur staat Tina op ons te wachten. Zij is onze gids voor vandaag. Het stuk van de Chinese muur dat we zouden bezoeken blijkt vandaag gesloten omdat men veel regen verwacht. Tina stelt voor om voor een ander stuk van the Great Wall te kiezen en dat vinden we prima.

Met de kabellift richting de muur, ideaal voor gezinnen!

We bezochten ‘de muur’ al eens in 2014. We laten het een beetje aan Jasper over. Dit stuk van de muur heeft een kabellift. Ideaal voor gezinnen met kinderen. Het bespaart ons een hele klim en we hebben een prachtig zicht op de muur. Mutianyu heet dit stuk van de Chinese muur. Bovendien is het, eenmaal boven, ook nog eens een goed begaanbaar stuk muur.

Bij het verlaten van de muur begint het te regenen. Alle Chinezen halen hun paraplu boven. Dat is bijzonder irritant want er is helemaal geen plaats voor. Ze steken nog liever elkaars ogen uit dan dat er een druppel regen op hen valt. Het valt ons ook op dat er hier weinig buitenlandse toeristen zijn. Er zijn vooral Chinese toeristen. Om 13 uur zijn we terug beneden.

Chinese muur

Door naar de Ming Tombs

Wat gaan we nu nog doen? We vragen aan Tina of we de Ming Tombs kunnen bezoeken. Dat kan maar we moeten er wel extra voor betalen want het is niet inbegrepen in onze dagexcursie. De Ming graven zijn de best bewaard gebleven tombes van Chinese Keizers. Wij bezoeken de Changling. Dat is de grootste en meest imposante tombe, al zie je geen graf. Met zijn hallen en tempels lijkt het meer op een paleis dan op een graftombe. Het eigenlijke graf bestaat uit een grote, ontoegankelijke grafheuvel aan het einde van het complex.

Het leven van de gids

We wandelen rond en praten met Tina. Ze is een jaar of 35 en heeft een dochtertje van 5 jaar. Hoe is het leven voor haar? Haar dochtertje slaapt bij haar in bed, zo vertelt ze. ‘En je man dan?’ vraag ik onbeschaamd. ‘Die slaapt op een slaapbank’ zegt ze. Haar vader verloor ze al toen ze nog heel jong was, haar oom heeft haar huwelijk voor haar geregeld. Horen we dat goed? Ja hoor, dat is nog steeds de regel in China.

Een bijzondere waarneming

Daardoor zijn er volgens haar ook zoveel echtscheidingen en zij kan het weten: haar man is echtscheidingsadvocaat. Tina doet haar dochter een tuigje om als ze weggaan. Zo bang is ze dat ze haar dochter zullen kidnappen voor de orgaanhandel. We zagen al eerder ‘aangelijnde kinderen’ maar nu pas weten we waarom.‘Wil je nog een kindje?’ vraag ik haar. Ze ‘mogen’ nu 2 kinderen krijgen. Een luxe die de bevolking nog niet zo lang heeft. Ja, dat wil ze wel maar er is geen plaats in de eenkamerflat en bovendien moet ze dan bij haar man slapen. Tja….

BBQ in Beijing

We keren terug naar Beijing en bedanken Tina voor de leuke dag. We zoeken hetzelfde restaurant opnieuw op. Daar zijn ze blij om ons te zien. Ze begroeten ons als oude vrienden al spreken we niet dezelfde taal. Nu kunnen we wel van de kaart bestellen en we kiezen voor BBQ. Als we het restaurant verlaten willen ze Jasper graag een handje geven. Enkelen willen met hem op de foto of gewoon een foto van hem maken. Ze zwaaien ons letterlijk uit. Wat een hartelijke mensen.

Een dag later verlaten we de Chinese hoofdstad. Wie hier nog nooit geweest is, kan zich er verschillende dagen bezighouden met een bezoek aan het Tian Men plein, de Verboden Stad, de Tempel van de Hemel en nog zoveel meer. Wij bezochten deze stad al eens eerder en wilden liever meer tijd besteden op andere plaatsen.

Met een kleine omweg door naar Noord-Korea

Dit gedeelte van onze reis had nogal wat voeten in de aarde. Een week voor ons vertrek kregen we een bericht van Your Planet Travel: de trein van Beijing naar Pyongyang was geschrapt aan de Noord-Koreaanse zijde. Wat nu? Er waren 2 opties:

Optie 1: vliegen van Beijing. Dan hebben we een dag meer in Pyongyang maar dan komen we het land niet per trein binnen. Bovendien kost deze optie al snel 200€ per persoon meer.

Optie 2: met de trein van Beijing naar Dandong. Daar een nacht blijven en een dag later de trein nemen van Dandong naar Pyongyang. Voor deze optie zijn er geen extra kosten en we komen het land per trein binnen. Het is echter nog de vraag of het zal lukken met de beschikbaarheid van de trein.

We zijn al enkele weken op reis als we eindelijk uitsluitsel krijgen. We kozen voor optie 2 en dat is gelukt. We zijn heel blij want we willen graag met de trein verder reizen. Te meer omdat we op deze manier toch een glimp van het ‘gewone’ leven opvangen.

Hypermoderne trein naar Dandong

Om 7 uur staat de taxi voor ons klaar. De uitbaters van het guesthouse zijn heel aardig. We mogen een deel van onze bagage bij hen achterlaten. Op onze terugreis logeren we hier nog een nachtje en nemen we de ‘verboden items’ weer mee. Alle souvenirs, boeken en andere items waarvan we twijfelen of ze het land in mogen, laten we in Peking achter. Wij nemen altijd ‘souvenirgeld’ mee. Ook de boeddha beeldjes en andere souvenirs laten we in de bagageopslag achter.

Met een gerust hart gaan we door de bagagecontrole van het station maar net nu vragen ze om het koffer te openen. Mijn bus doucheschuim van rituals is blijkbaar een ‘verboden artikel’. We geloven er niets van maar doen niet moeilijk. Veel plezier ermee. De trein wacht op ons!

We zijn vroeg op het station, de trein staat er nog niet. Tegenover de gate (ja het lijkt wel een luchthaven) is er een koffiebar. We gaan dan maar ontbijten en een half uurtje later wandelen we naar het perron. De trein is een hypermoderne snelheidstrein die het best te vergelijken is met de Thalys en de Eurostar. De trein vertrekt om 9u05 en om 15u45 komen we aan in Dandong. We denken ten onrechte dat het een klein grensplaatsje is maar niets is minder waar. Het is een heuse stad. Naar onze normen dan. Voor de Chinezen is deze plaats met ongeveer 1 miljoen inwoners geen grote stad.

Treinreis

Vrijstaand bad en marmeren vloer in ons hotel

Aan het station staat een beeld van Mao Zedong die de mensen welkom heet. We worden vooral ook welkom geheten door onze chauffeur die tevens de reisorganisator is van dit gedeelte van de reis. Het hotel ligt aan de ‘Gebroken Brug’. Het is een echt luxe hotel met elektrische bediening van de gordijnen, grote kamers met inkomhal, een grote tv, prima Wi-Fi en een enorme badkamer. Voor deze badkamer hebben ze een heuse marmergroeve leeggekocht. Marmer op de vloer en aan de wanden, een vrijstaand bad en een grote douche, linnengoed en handdoeken dragen het embleem van het hotel.

Groot is onze verbazing als we ’s avonds zien dat er een deur van een hotelkamer openstaat. Op de scheiding van de gang/ inkomhal van de kamer staat een man te roken. We gaan naar de receptie en wat blijkt? Het mag gewoon. Je mag alleen niet in bed roken… Stel je voor: er ligt overal tapijt op de vloer. Wat als er brand uitbreekt… En dan die stank, in het tapijt, de gordijnen,… Voor ons is dit onbegrijpelijk. Als we onze kamer beter inspecteren zien we dat er in de inkomhal en op de badkamer een asbak staat. Dat is voor ons wel een cultuurschok.

Dandong: gezellige drukte en neonreclames

We gaan een eindje wandelen. Aan de Chinese zijde is er een heuse boulevard met kraampjes. Er heerst een gezellige drukte. Toch worden we vooral aangetrokken tot de overzijde. Daar zien we het grote niets. Er liggen een paar boten, er staat 1 flatgebouw en een reuzenrad. Het contrast wordt groter als het donker is. Aan de Chinese kant zijn er schreeuwerige neonreclames en straatlantaarns, aan de andere zijde is er totale duisternis.

De verschillende bruggen van Dandong

De gebroken brug werd gebombardeerd door de Amerikanen tijdens de Koreaanse oorlog. De Noord Koreanen claimen dat ze de brug nooit herbouwd hebben om ervoor te zorgen dat de Amerikanen de bombardementen niet kunnen ontkennen. ’s Avonds licht The Broken Bridge op als een stil protest.

Naast de Gebroken Brug bouwden ze de Chinees-Noord Koreaanse Vriendschapsbrug, ook wel de Sino-Koreabrug. Het is de verbinding over de Yalu rivier tussen Dandong en het Noord Koreaanse Siniju. De trein zal morgen over deze brug rijden. We zijn erg benieuwd.

Vriendschapsbrug

Vanavond eten we Chinees, wie had je gedacht? We worden geholpen door de gids van een Australische groep toeristen. De porties zijn veel te groot maar het eten is heerlijk. We kozen voor 2 gerechten en een portie rijst maar je kunt hier gemakkelijk met 4 personen van eten. Later schuift de eigenaar van het restaurant bij ons aan tafel. Hij spreekt verrassend goed Engels.

DPRK in plaats van Noord Korea

Bad in en bed in: morgen wacht de DPRK op ons. We zijn heel benieuwd naar het meest gesloten land ter wereld. We hebben ons aangewend om niet over Noord Korea te spreken maar over de DPRK (Democratic People’s Republic of Korea). We lazen al over de geschiedenis van het land en onthouden dat Kim Il Sung de ‘President’ is. Kim Jung Il is de ‘ Generaal’ en Kim Jong Un is de ‘Marchall’. Dat vertellen we ook aan Jasper.

Je kunt eindeloos discussiëren over het communisme, over het regime, het brainwashen van mensen. Wij hebben beslist om dit land te bezoeken en vinden dat we ons moeten aanpassen. Respect betonen wanneer men dat vraagt en vooral: de gidsen niet in verlegenheid brengen. Zij zijn verantwoordelijk voor ons. Niet alleen voor ons welbevinden maar ook voor ons gedrag. Heel anders dus dan we gewend zijn. In onze cultuur is iedereen verantwoordelijk voor zichzelf. Dat blijkt in de DPRK wel anders. Als de toeristen zich misdragen wil dat zeggen dat de gids hen niet heeft verteld hoe ze zich moeten gedragen.

Treinreis naar Pyongyang: een blik op het alledaagse leven

De volgende ochtend voelen we ons als kinderen die voor het eerst op schoolreis gaan. We worden naar het station gebracht en sluiten aan in een groep van 30 personen. Zodra we het station binnenstappen moeten we deze volgorde aanhouden. Men is zeer strikt. Jasper staat vooraan en dat vind hij maar niets. Daar is helaas niets aan te doen. Eerst volgen de formaliteiten om China te verlaten: een departure card, vingerafdrukken en uiteindelijk een stempel in het paspoort.

Op naar de trein. Die is overvol en daarom is er onrust onder de reizigers. Het kan toch niet zo zijn dat we als haringen in een ton naar Pyongyang reizen? Blijkbaar moet de helft van de mensen op het eerstvolgende perron uitstappen en een andere trein nemen. Daarom is deze trein nu overbevolkt. Wij blijven wel in deze trein en we zoeken onze coupé op.

De grens over naar de DPRK

We rijden langs de gebroken brug met onze camera in de aanslag. Even later beginnen ze over een ‘entry card’. Die hebben we niet en we krijgen het benauwd. Wat nu? Het blijkt geen probleem. De beambte haalt er een paar en we vullen ze snel in. Half ingevuld worden ze meegenomen samen met de paspoorten. Even later komen de paspoorten terug met de benodigde stempel. Onze bagage controleren ze niet. Ze komen wel vragen of we boeken bij ons hebben. Dat hebben we niet. ‘Electronic devices, camera’s?’ vragen ze. Ik geef hem mijn systeemcamera maar hij krijgt hem niet aangezet. ‘GPS tracker?’ vraagt hij dan maar. Nee, natuurlijk niet.

De trein stopt aan het perron. Hier staat de trein voor de andere reizigers klaar. Iedereen stapt uit. Er staat een grote tafel, hier verkopen ze sigaretten en bier. Er zijn veel gezagsdragers op het perron. Ze dragen steevast een speldje met de vlag of de afbeelding van één van de Grote Leiders.

Souvenirs en cadeau’s

We kopen voor het eerst in ons leven sigaretten. Ze kosten omgerekend 10 € voor 20 pakjes. Er zijn ook veel duurdere sigaretten maar wij kopen ze enkel als souvenir en om weg te schenken aan gidsen en militairen maar daarover later meer. In ieder geval vinden we deze duur genoeg. We kopen ook een fles lokaal bier. Koud is het bier niet, erg lekker is het ook niet. We maken foto’s aan de trein en stappen weer in. Je hoeft niet bang te zijn dat de trein zonder jou vertrekt (dat kan je in Rusland, Mongolië of China wel gebeuren als je niet uitkijkt). Daar hoef je je hier echt geen zorgen over te maken. Het is hun taak om ervoor te zorgen dat iedereen in de trein zit.

Groen en vruchtbaar landschap

Ik zou het iedereen aanraden om het land binnen te komen per trein. Je kunt ongestoord observeren en foto’s maken want de trein rijdt niet snel. Soms zelfs eerder stapvoets. Zeker omdat men ons vertelde dat we geen foto’s vanuit de auto mogen maken doen we dat nu des te meer. Eenmaal in Pyongyang zullen we het permanente gezelschap hebben van 2 gidsen en een chauffeur. Nu is er geen toezicht op ons doen en laten, tenminste niet zichtbaar.

We zien een groen en vruchtbaar land. Veel onverharde wegen, weinig tot geen auto’s, een kar voortgetrokken door een os. Wel veel fietsers en mensen te voet. Militair toezicht aan iedere zijde van een brug. Foto’s van de Grote Leiders aan de lokale stations.
We zien dat veel toeristen in slaap vallen in deze ‘boemeltrein’. Al zal hun lange reis er ook wel voor iets tussen zitten. Wij zijn bijzonder blij met onze change of plans, met onze overnachting in Dandong.

Ik zou het zeker aanraden. Andere toeristen komen rechtstreeks van Beijing. Ze komen dan ’s ochtends aan in Dandong en moeten meteen in de rij gaan staan om de grens over te steken. De vermoeidheid staat op hun gezichten te lezen.

Groene omgeving

Pyongyang: Patriottische muziek, gidsen en luxe hotel

Om 18u45 rijdt de trein Pyongyang binnen. Bij het uitstappen klinkt er patriottische muziek uit de speakers. We maken kennis met onze mannelijke chauffeur Sien en met de vrouwelijke gidsen Paek Bom Sun en Li Mi Son. Paek Bom Sun is circa 24 jaar, woont nog bij haar ouders. We noemen haar Pek. Haar collega, Li Mi Son is een stuk ouder, een jaar of 50, ze woont samen met haar man in een flat in Pyongyang. We noemen haar Mi Son.

We gaan eerst even naar het hotel. Het hotel is het meest luxueuze van het hele land: het Koryo Hotel. De inkomhal is gigantisch en lijkt wel een paleis met marmeren vloeren en grote kristallen kroonluchters. Ook de kamer is enorm groot en schoon al is ze wel wat gedateerd. Een hal, een salon, 2 x een tweepersoonsbed, ramen aan beide zijden met uitzicht op de stad. De badkamer lijkt nog het meest op een mobiele badkamer met een bad en douche in één. Helaas is er enkel lauw water.

Gidsen NK

Een klein lesje geschiedenis

Het is al avond maar er staat nog het één en ander op het programma dus we zetten onze koffers neer en vertrekken.
We hebben Jasper in de trein al een beetje over dit bijzondere land vertelt. We moeten er zelf ook aan wennen dat we niet ‘Noord Korea’ zeggen. Dat ervaart men als kwetsend en herinnert hen aan de scheiding van wat voor hen één land is. Vanaf nu is het DPRK.

We vertellen Jasper dan Kim Il Sung de opa is. Ze noemen hem ook ‘de President’ en hij is dood. Kim Jong Il is de vader, ze noemen hem ‘de Generaal’ en hij is ook dood. Kim Jong Un is het kindje, ze noemen hem ‘de Marchall’.
De foto’s van Kim Il Sung en Kim Jong Il hangen overal op omdat men ze niet wilt vergeten en ze noemen hen ook ‘de Grote Leiders.’

Even later zitten we in de auto: de chauffeur uiteraard achter het stuur, Pek naast hem. Jasper aan het raam, Johan in het midden en ik aan het andere raam. Mi Son zit achterin het busje. We stoppen voor het rode licht, Jasper ziet de foto’s hangen en zegt: ‘Kijk mama, daar zijn de Grote Leiders!’ De Grote Leiders / the Great Leaders. Onze gidsen verstaan natuurlijk ook wat Jasper zegt. Ze zijn in de wolken.

Vriendelijke gidsen

Normaal gezien zijn de gidsen in het begin wat argwanend en aftastend naar de toeristen toe. Dat is logisch want zij zijn verantwoordelijk voor de toeristen. Die argwaan is meteen van de baan. Ik maak foto’s en wil ze aan hen laten kijken ter controle (iets wat men adviseert om het vertrouwen van de gidsen te winnen) maar zelfs dat hoeft niet meer. ‘Foto’s maken vanuit de auto is verboden?’ vraag ik. Ach, zolang ik het niet opvallend doe, is het prima. Daar kijken we van op.

Even later vraagt Jasper: ‘Mama, waarom is Kim Il Sung dood?’ ‘Wel jongen, hij was oud, hij werd ziek en toen ging hij dood.’
De gidsen zijn opnieuw in de zevende hemel want welk klein, blond, vierjarig jongetje uit Europa kent de grote leiders met hun volledige naam?

Kennismaking met Pyongyang, de kermis en luxe dineren

Op onze eerste rit door de stad zien we al meteen een aantal bezienswaardigheden die we de komende dagen nog bezoeken en waarvan we al eens foto’s zagen. Alleen al een glimp opvangen van Mansudae Grand Monument is indrukwekkend.
Op elk kruispunt staat een agent. De straten zijn brandschoon, de parken en perkjes zijn perfect onderhouden. Reclame vind je hier niet behalve propaganda voor het regime. Geen uithangborden of neonreclames, zelfs niet voor restaurants.
Wel grote, brede straten en amper verkeer.

Attracties op de Kaeson Fun Fair

We bezoeken Kaeson Fun Fair, oftewel de kermis. We bezoeken 11 attracties en dat kost alles samen zo een 35 €.
Jasper gaat 2 x op de paardenmolen, 2 x op de motorenmolen, 2 x rijden in een elektrisch autootje en 1 keer met mij in ‘de boot’. Johan en ik gaan 1 keer in de achtbaan en ik ga alleen in de ‘terror’. Een hoop geld voor een arm land. ’t Is een mooi zicht: Johan, Jasper & ik, de chauffeur, de twee gidsen en een medewerker van de kermis met een notitieblokje om nadien de rekening te maken. We moeten eraan wennen dat we continu omringd zijn door mensen die ons op onze wenken bedienen.

Kermis Pyongyang

Ronddraaiend restaurant

Dineren doen we Europian style in het ronddraaiende restaurant van ons hotel op de 44e verdieping. Ze geven ons privacy want ze eten niet met ons mee. Aan onze tafel staan echter 2 serveersters klaar om ons, opnieuw op onze wenken te bedienen. Na het diner gaat Johan met Jasper naar de kamer. Het is al erg laat voor onze kleine jongen.

Ik herinner Johan eraan om de kranen eerst een tiental minuten open te draaien alvorens het water te gebruiken i.v.m. legionella. Het hotel heeft veel kamers en soms worden de kamer gedurende langere tijd niet gebruikt. Vandaar dat het verstandig is om de leidingen eerst grondig te spoelen. Zelf ga ik naar de lobby. Daar wachten de 2 gidsen op mij om het programma van de volgende dagen door te nemen. Eén ding is zeker: de dagen zijn goed gevuld.

Pyongyang: Monumenten en Mass Games

We ontbijten om 7 uur. Jasper is niet wakker en niet fit. We kleden hem slapend aan en nemen hem mee. In de ontbijtruimte leggen we hem op 2 stoelen. Het programma moet ten alle tijden doorgaan. Ze zeggen het niet met zoveel woorden maar er staat gewoon vast wat ze ons moeten laten zien. Om 8 uur staan onze gidsen in de lobby klaar. Mi Son ontfermt zich maar wat graag over Jasper en neemt hem meteen op de arm. In het busje legt ze hem met zijn hoofd op haar schoot. Jasper slaapt gewoon verder. De airco staat aan en in het busje is het heerlijk koel.

Indrukken op Mansudae Hill

We rijden naar het Mansudae Grand Monument. Dat zijn de gigantische beelden van de 2 voormalige leiders met op de achtergrond een mozaïek van Mount Paektu. We kopen vooraf een bosje bloemen (die kosten circa 3€) en lopen naar het plein. Het is er druk maar alles verloopt ordelijk. Wat een verschil met de mensen in China.

Een groot plein, de enorme beelden, de patriottische muziek, de absolute orde… dat alles maakt een grote indruk op ons. In de verte zien we het Chollima standbeeld: het beeld van een man en een vrouw op een mythisch paard. Terug aan het busje maak ik Jasper wakker en geef hem wat water te drinken maar dat braakt hij weer uit. Ik geef hem een tabletje motilium en hij valt terug in slaap. Is hij bevangen van de hitte? Oververmoeid door het vele reizen. We hebben geen idee.

De oude volksbibliotheek

Ons volgende bezoek is het Grand People’s Study House, de grote volksbibliotheek. Ze zijn trots op het gebouw en de inhoud. Die inhoud vinden wij echter sterk verouderd en we vragen ons af of dit wel echt hun meest moderne middelen zijn: oude tv’s, draagbare radio/CD spelers en oude boeken. ‘Waar komen we vandaan?’ vraagt de dame achter de balie aan onze gids Pek. Prompt krijgen we een boek over de haven van Antwerpen in onze handen geduwd. Het boek dateert uit 1982. Het indrukwekkendste –voor ons- is het zicht vanaf het balkon van de bibliotheek. We zien Kim Il Sung Square en de Juche Toren. Deze laatste is onze volgende highlight.

Fotoregels in de DPRK

‘Juche’ is Kim Il Sung’s ideologie. Het monument stelt een brandende toorts voor. We gaan met de lift omhoog. Ik maak een foto van Johan die naar één van de portretten van Kim Il Sung kijkt. Plots springt er een dame op. Ik mag geen foto maken. Ik kijk naar Pek: waarom niet? Blijkbaar mag ik wel een foto maken maar dan moet Kim Il Sung het hoofdpersonage zijn. Een foto maken van Johan (als hoofdpersoon) die naar een foto van Kim Il Sung (achtergrondpersonage) kijkt, dat mag niet.
Dan maar met de lift omhoog. Omdat het een stralende, wolkeloze hemel is, hebben we een prachtig, weids zicht op de stad. We zien ook voor het eerst in de verte het stadion waar we vanavond de Mass Games zullen bijwonen.

Het monument van de oprichting van de Partij is het beroemde beeld van de hamer, sikkel en penseel die arbeiders, boeren en intellectuelen symboliseren. Dat is dan ook meteen het verschil met het symbool van hamer en sikkel in het vroegere communistische Rusland. Kim Il Sung vond intellect en scholing heel belangrijk. Vandaar dat hun symbool ook de penseel bevat.
Aan de binnenzijde zijn er bronzen platen bevestigd die het verhaal van de partij vertellen.

Pyongyang

Meer monumenten en bezoek aan House of Culture

Aan elk monument staat er een lokale gids in traditionele klederdracht die over het betreffende monument vertelt. Pek vertaalt het dan voor ons. Zonder Mi Son in de buurt merken we dat de jonge meid Pek meer op haar gemak is en dat blijft zo gedurende de trip. Mi Son neemt meestal het voortouw.

Op ons eigen verzoek bezoeken we The House of Culture. Geen suf museum met oude culturele gebruiken maar een eigentijdse tentoonstelling met foto’s. Chronologisch gerangschikt, met bordjes erbij. Foto’s van elke leider met de gasten die hij tijdens zijn leven ontving: van Kim Il Sung met Mao Zedong en Fidel Castro tot Kim Jong Il met Bill Clinton en tenslotte Kim Jong Un met president Trump en Vladimir Poetin. Uiteraard nog vele anderen maar, ik zou zeggen, ga er eens kijken. Het is de moeite waard.

Ineens wordt Pek gebeld: Jasper is boos. Johan en ik halen opgelucht adem. Hij is boos want ‘waar zijn mama en papa?’ Hij voelt zich duidelijk beter. Hij heeft al meer kleur op zijn wangen en hij drinkt. Dit drinken houdt hij wel binnen. Het is tijd voor de lunch. Terwijl we erheen rijden belt Mi Son al dat we eraan komen. Bijgevolg komt men aangesneld met de gerechten zodra we gaan zitten.

DPRK, het ideale vakantieland voor ongeduldige mensen, wachten doe je hier als toerist amper. Jasper eet met smaak de gefrituurde vis en watermeloen. Hij drinkt er Fanta bij, al is het dan de lokale variant. Wat er die voormiddag met hem scheelde, dat blijft een mysterie. Johan, die last van zijn maag heeft laat de pikante koolsalade aan zich voorbijgaan. Ze brengen een vuurtje, zetten er een pannetje bouillon op. In die bouillon kook je de kip met noedels en groenten. Een gerecht dat de soldaten vroeger in hun helm klaarmaakten als we onze gidsen mogen geloven. Het heeft weinig smaak maar de overige gerechten smaken prima.

Een kijkje in het weeshuis

Na de lunch bezoeken we het weeshuis voor de vier- en vijfjarigen. Schoenen uit aan de deur, de pantoffels staan klaar. Het weeshuis lijkt wel een toonzaal, zo schoon en opgeruimd is het hier. De kinderen doen een middagdutje en dat vinden wij jammer. Het was leuk als Jasper met de andere kindjes kon spelen. Jasper vindt het echter prima, dit is het walhalla voor hem. Het valt ons op dat er voor jongens vooral veel geweren en speelgoedtanks staan. Ze willen Jasper nadien ook nog een speelgoedje meegeven naar huis maar daar steken we een stokje voor. Hij heeft meer dan genoeg speelgoed.

Alles is mooi, kindvriendelijk en nieuw of wat had je gedacht? Als dat niet het geval was hadden wij het niet mogen zien, dat beseffen we wel. We lopen langs de slaapzalen waar de kleintjes inderdaad diep in slaap zijn. Als de ouders overleden zijn, is het kind eigendom van de staat en gaat het naar een weeshuis, ook al zijn er familieleden die het kind willen opvangen. Dat vinden wij heel vreemd maar blijkt hier de normale gang van zaken. Buiten staat er een treintje. Jasper wil er persé in zitten en zoals met alles in dit land proberen ze dat voor ons te regelen. Er komt een bestuurder aangerend en we gaan met het treintje rijden.

Revolutionaire tentoonstelling over het communisme

Johan had er specifiek om gevraagd om het Three Revolutions Exhibition Center te bezoeken. Achteraf blijkt het niet zo een interessant bezoek. Als we nadien de zoo bezoeken, hebben we er spijt van dat we zo lang in dit centrum hebben rondgelopen. Het komt er neer dat ze zo zelfvoorzienend mogelijk willen zijn en dus niet langer afhankelijk van andere landen.

In een grote hangaar met maquettes vertellen ze over alles wat ze inmiddels zelf kunnen delven en produceren. Het is vooral Jasper die er vragen stelt. Ten tijde van Kim Il Sung waren er nog andere, machtige communistische landen: de Sovjet Unie, Cuba, China,… bondgenoten genoeg in die tijd die vermogend waren en een handje konden helpen.Dat was ten tijde van Kim Jong Il wel anders: de Sovjet Unie viel uit elkaar en Cuba had ook te lijden onder o.a. het embargo van de USA. Nog een paar tegenvallende oogsten en weinig eigen fabricaat. De chaos was compleet. Beelden van de DPRK in die tijd gingen de wereld rond.
De jonge Kim Jong Un wil van niemand afhankelijk zijn en dat is eigenlijk de les van deze tentoonstelling.

Diervriendelijke Zoo en heerlijk eten

Pyongyang Zoo is het tegenovergestelde van de zoo van Perm. De dierenverblijven zijn er schoon en groot, de dieren zien er gezond en weldoorvoed uit met een glanzende vacht. De perken en paden zijn ook hier goed onderhouden. Er rijdt een treintje met ons van het ene naar het andere dierenverblijf. We hebben slechts anderhalf uur de tijd om de zoo te bezoeken. Eenmaal hier, hebben we er spijt van dat we hier niet meer tijd kunnen besteden. Voor wie met kinderen reist, zou ik de zoo zeker aanraden en zeker ook combineren met het Natuurhistorisch museum dat ernaast gelegen is.

Zoo

Op naar het diner. Men zet zo buitensporig veel gerechten op tafel dat het eigenlijk niet op de tafel past.
Jasper eet met veel smaak frietjes met mayonaise en ketchup. In mijn ooghoek zie ik dat de barman een sigaret opsteekt en dat terwijl we zitten te eten. Die vlieger gaat niet op! Ik zeg er wat van tegen onze gids en vervolgens wordt de sigaret snel gedoofd. Soms is het toch wel handig dat ze alles voor je doen. Eén van de specialiteiten is een soort koude noedelsoep. Lange, zwarte, koude noedels in een koude bouillon. Het is ons een raadsel wat men daar lekker aan vind.

Het hoogtepunt van de dag: de Mass Games

We betalen 100 € per persoon voor de Mass Games, een groots spektakel. Locatie is het Rungrado May Day Stadium. Ruim 100.000 mensen werken eraan mee. Dans, acrobatiek, show en muziek met veel aandacht voor het huidige regime. Een soort propaganda van het meest indrukwekkende soort. Studenten oefenen een half jaar om deel te nemen aan ‘de grootste foto van de wereld’. Dat is een groot mozaïek van individuele studenten die een boek vasthouden en de pagina’s omdraaien om zo van scène te veranderen. Alle laatste jaars studenten van de middelbare school nemen er aan deel en het is voor hen een hele eer. Onze gids, Mi Son, haar zoon neemt er dit jaar ook aan deel.

Mass games

Als het volkslied weerklinkt gaan we staan en klappen we. Dat doen we ook als er een beeltenis verschijnt van één van de leiders. Jasper scoort weer punten. We hebben hem uitgelegd dat het ‘net zo gaat als in de kerk’. Dat betekent dat hij gaat staan als wij gaan staan, gaat zitten, als wij gaan zitten, enz. ‘Daar is de President’ roept hij als de beeltenis van Kim Il Sung verschijnt. Ook bij de andere beeltenissen gaat hij rechtstaan en klapt enthousiast mee.

Eén van de ordehandhavers maakt onze gids een complimentje omdat Jasper zo flink meedoet. Als Jasper de man dan ook nog een handje geeft, zijn alle punten weer gescoord. Mi Son wijst een collega gids er fijntjes op ‘dat haar toerist van 4 jaar oud het beter doet dan de 2 volwassen Russische toeristen die de collega onder haar hoede heeft’.

Dat is een blaam voor de betreffende gids ook al kan ze er in onze ogen niets aan doen Als ik mijn systeemcamera bovenhaal wordt Mi Son duidelijk nerveus daarom steek ik hem weg en maak foto’s met mijn telefoon. Een show met drones, vuurwerk, acrobatie, muziek,… we hadden deze show niet willen missen. 

Mass games Kim Jung Un

Lees meer verhalen

Trackbacks/Pingbacks

  1. Transmongolië Express deel 2: Centraal Mongolië met kind - Jouw Transsiberië Reis - 7 juni, 2021

    […] Dit is het tweede deel van het reisverslag van Leen, Johan en Jasper. In dit deel lees je hoe zij het ervaarden om door Mongolië te reizen met een kind. Het eerste deel over hun reis door Rusland lees je hier, en het derde deel over China en de Mass Games in Noord-Korea lees je hier. […]